Tężyczka jest problemem zdrowotnym, który dotyka głównie młodych i aktywnych zawodowo ludzi, bez względu na płeć. Jest to zjawiskiem dosyć często spotykane, aczkolwiek rzadko rozpoznawane ze względu na wiele niespecyficznych objawów. Dieta w tężyczce odgrywa kluczową rolę, ponieważ leczenie wymaga dostarczenia organizmowi odpowiednich ilości wapnia, magnezu, potasu oraz witaminy D.

 

Tężyczka – co to jest i skąd się bierze?

Tężyczka to zespół objawów klinicznych, które związane są ze wzmożoną pobudliwością połączeń nerwowo-mięśniowych. U pacjentów z tężyczką obserwuje się zwiększoną szybkość przekazywania sygnałów pomiędzy nerwami a mięśniami. Tężyczka występuje w 75% przypadków w idiopatycznej niedoczynności przytarczyc (czyli o trudnej do ustalenia przyczynie) oraz 40% przypadków pooperacyjnej niedoczynności przytarczyc. W praktyce tężyczka najczęściej dotyka młodych kobiet, które zgłaszają szereg niespecyficznych objawów i poszukają pomocy u lekarzy różnych specjalności. Tężyczka została powiązana również z występowaniem objawów zespołu lęku napadowego, który dotyka około 2-3% populacji ogólnej.

 

Tężyczka jawna a utajona - czym się różnią?

Tężyczkę diagnozuje się na podstawie najbardziej charakterystycznych objawów klinicznych, wyników badań laboratoryjnych krwi oraz badania elektromiograficznego (EMG). Wyróżniamy dwie główne postacie:

• Tężyczka jawna (hipokalcemiczna): Przebiega ze znacznie obniżonym stężeniem wapnia we krwi. Objawia się drętwieniem i mrowieniem w okolicy ust, języka, dłoni i stóp oraz napadowymi skurczami mięśni twarzy, rąk i stóp. Mogą towarzyszyć jej omdlenia i stany przedomdleniowe. Napad tężyczki jawnej zwykle wymaga różnicowania z napadem padaczki, dławicą piersiową, migreną lub astmą oskrzelową.
• Tężyczka utajona (normokalcemiczna, hipomagnezowa): Związana głównie z niedoborem magnezu w komórkach przy prawidłowym poziomie wapnia w surowicy krwi. Objawia się przewlekłym zmęczeniem, pogorszeniem nastroju, rozdrażnieniem i dolegliwościami bólowymi. Charakterystyczne objawy neurologiczne, a mianowicie Chvostka, Trousseau oraz Ibrahima–Lusta pomagają w jej rozpoznaniu. Tężyczka utajona może współwystępować z zaburzeniami lękowymi oraz depresją.

 

Chcesz więcej sprawdzonych wskazówek i dietetycznych konkretów? Bądź na bieżąco – dołącz do mnie na Facebooku!

 

Przyczyny tężyczki i zaburzeń elektrolitowych

Wapń jest pierwiastkiem, który uczestniczy w przekazywaniu impulsów nerwowo-mięśniowych oraz regulacji skurczów mięśni szkieletowych i serca. Obniżenie stężenia wapnia we krwi (hipokalcemia), któremu zazwyczaj towarzyszy redukcja stężenia magnezu (hipomagnezemia) i potasu (hipokaliemia) w surowicy krwi, prowadzi do rozwoju objawów tężyczki.

 

Do głównych przyczyn zaburzeń elektrolitowych zalicza się:

• Niewłaściwie zbilansowaną dietę ubogą w mikroskładniki,
• Przewlekły stres i hiperwentylację,
• Choroby przewodu pokarmowego (upośledzające wchłanianie w jelitach),
• Zaburzenia gospodarki hormonalnej (np. przytarczyc, tarczycy)
• Choroby nerek,
• Zaburzenia genetyczne
• Powody jatrogenne (czyli będące następstwem leczenia, np. długotrwałego przyjmowania leków moczopędnych czy IPP).

 

Tworzenie rzetelnych artykułów opartych na faktach i badaniach naukowych (EBM) wymaga ogromu czasu i specjalistycznej wiedzy. Jeśli moje teksty pomagają Ci lepiej dbać o zdrowie, możesz wesprzeć moją pracę wirtualną kawą. To dzięki takim gestom ten blog może rozwijać się i pozostać bezpłatny dla każdego czytelnika!

 

Leczenie tężyczki - jak wyrównać niedobory?

Zasadniczym celem leczenia tężyczki jest zwiększenie stężenia wapnia i magnezu we krwi oraz utrzymanie ich na odpowiednim poziomie, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia objawów klinicznych oraz zapobiec rozwojowi poważnych powikłań zdrowotnych. W leczeniu przyczynowym tężyczki jawnej stosuje się preparaty wapnia i magnezu. Oprócz tego w leczeniu tężyczki wykorzystuje się witaminę D, której niedobór jest zresztą częstym zjawiskiem w populacji ogólnej (w naszej szerokości geograficznej) i to nie tylko w okresie jesienno-zimowym. Leczenie tężyczki utajonej opiera się głównie na długotrwałym przyjmowaniu preparatów zawierających dobrze przyswajalny magnez (np. cytrynian, mleczan) i witaminę B6.

 

Autopromocja: Zmagasz się z objawami tężyczki i nie wiesz, jak ustalić suplementację?

Dobór odpowiednich dawek i form magnezu, wapnia oraz witaminy D3 wymaga przeanalizowania Twoich wyników badań krwi i stanu przewodu pokarmowego. Nieodpowiednie stosowanie preparatów może utrudniać ich wchłanianie. Jako dietetyk kliniczny pomogę Ci ustalić bezpieczny i skuteczny plan żywieniowo-suplementacyjny dopasowany do Twoich wyników badań.

 

Kliknij w poniższy kalendarz i umów konsultację dietetyczną online na ZnanyLekarz.pl

Mateusz Durbas - ZnanyLekarz.pl

Dieta w tężyczce - co jeść, aby uzupełnić wapń i magnez?

Dieta w tężyczce odgrywa kluczową rolę w profilaktyce i wspomaganiu leczenia. Prawidłowo zbilansowany jadłospis powinien dostarczać odpowiednich ilości składników odżywczych, zwłaszcza wapnia, magnezu, potasu, witamin z grupy B oraz witaminy D. Ponadto dieta w tężyczce powinna wyraźnie ograniczać spożycie produktów, które utrudniają ich wchłanianie z przewodu pokarmowego.

 

Najlepsze źródła wapnia w diecie przy tężyczce

• Nabiał: sery żółte (m.in.: Parmezan, Gouda, Edam, Cheddar, Emmentaler), pleśniowe (np. Brie, Camembert), Mozzarella, Feta, mleko, jogurty naturalne, kefiry, maślanki, twarogi, skyr.
• Ryby: sardynki, szproty.
• Nasiona roślin strączkowych: fasola biała, soja.
• Zielone warzywa: brokuły, kapusta chińska, natka pietruszki, szpinak i jarmuż.
• Suszone owoce: figi, morele.
• Orzechy: laskowe, włoskie, pistacjowe, migdały.
• Nasiona: sezamu, maku, słonecznika, pestki dyni, siemię lniane, pasta sezamowa (tahini).
• Produkty zbożowe i pseudozboża: amarantus, płatki owisane górskie, chleb żytni razowy na zakwasie.
• Produkty wzbogacane w wapń: tofu, bezcukrowe napoje roślinne – w tym sojowy.
• Wody wysokozmineralizowane: Muszynianka, Piwniczanka, itp.

 

Najlepsze źródła magnezu w diecie przy tężyczce:

Niskie stężenie magnezu może upośledzać wydzielanie parathormonu (PTH) i nasilać hipokalcemię. W codziennym menu nie powinno zabraknąć:

• Gorzkiego kakao i gorzkiej czekolady (min. 70% masy kakaowej),
• Pestek dyni, nasion słonecznika, siemienia lnianego i nasion chia,
• Orzechów (włoskich, laskowych, pistacji, nerkowców),
• Kaszy gryczanej (białej i palonej), kaszy jaglanej i jęczmiennej,
• Płatków owsianych górskich, ryżu brązowego oraz pieczywa żytniego na zakwasie,
• Zielonych warzyw liściastych (natka pietruszki, brokuły).

 

Czego nie jeść przy tężyczce? (Składniki antyodżywcze)

Aby optymalizować wchłanianie pierwiastków w jelitach, warto ograniczyć produkty zawierające związki wiążące wapń i magnez:

• Fosforany: Sery topione, przetworzone wędliny, gotowe wyroby cukiernicze oraz napoje gazowane typu cola.
• Kwas szczawiowy i fityniany: Duże ilości surowego szpinaku, szczawiu oraz nieodpowiednio przygotowanych nasion strączkowych mogą ograniczać przyswajanie składników mineralnych.
• Kawa i herbata wypijane do posiłku: Polifenole i taniny zawarte w mocnej herbacie, kawie czy ziołach zmniejszają wchłanianie składników odżywczych z jedzenia. Napoje te najlepiej spożywać pomiędzy posiłkami.

 

Czy przy tężyczce można pić kawę?

Wypijanie umiarkowanych ilości kawy u osób z dobrze zbilansowaną dietą nie stwarza ryzyka wypłukania wapnia i magnezu. Straty elektrolitów z moczem są zbyt małe, aby wpłynąć na ich ustrojowe zapasy. Jednak w przypadku osób z tężyczką utajoną, której często towarzyszą stany lękowe, zaburzenia nerwicowe lub ataki paniki, kofeina może nasilać poczucie niepokoju i pobudliwość układu nerwowego. Dlatego przy tężyczce warto ograniczyć kofeinę lub wybierać kawę bezkofeinową.

 

Autopromocja: Szukasz prostej diety na co dzień, która uzupełni elektrolity i odciąży układ pokarmowy?

Ułożenie jadłospisu bogatego w magnez, wapń i potas bywa wyzwaniem – zwłaszcza gdy zmagasz się dodatkowo z wrażliwym żołądkiem, wzdęciami czy stresem. Nie musisz spędzać godzin na wyliczaniu mikroskładników. Wypróbuj gotowe, sprawdzone rozwiązania opracowane przez dietetyka klinicznego:

• Jadłospis Zbilansowany (Klasyczny) – Szeroki wybór wariantów kalorycznych: Idealna opcja na co dzień, bogata w odżywcze produkty z Biedronki i Lidla, wspierająca układ nerwowy i mięśniowy.
• Jadłospis Low FODMAP 7 Dni | IBS / SIBO / IMO (PDF): Jeśli Twojej tężyczce towarzyszą problemy jelitowe, wzdęcia lub refluks – ten specjalistyczny schemat wyciszy stan zapalny i ułatwi wchłanianie mikroskładników.

 

Kliknij w poniższą grafikę i przejdź do sklepu, aby pobrać jadłospis

 

Przykładowy jadłospis w tężyczce (1 dzień)

Jak w praktyce powinien wyglądać pełnowartościowy jadłospis wspierający leczenie tężyczki?

• Śniadanie: Pieczywo żytnie razowe na zakwasie z serem mozzarella light, pomidorem, szczypiorkiem i świeżą bazylią
• II śniadanie: Koktajl bananowo-truskawkowy na wysokobiałkowym jogurcie naturalnym pitnym (bogaty w wapń) ze świeżo mielonym siemieniem lnianym (źródło magnezu)
• Obiad: Pieczony pstrąg łososiowy w warzywach, podany z białą kaszą gryczaną i surówką
• Podwieczorek: Jogurt naturalny z płatkami owsianymi górskimi, orzechami włoskimi, świeżymi malinami i nasionami słonecznika
• Kolacja: Jajko na miękko z pieczywem żytnim razowym na zakwasie posmarowanym hummusem i surówką ze świeżych warzyw (rukola, pomidor, papryka, rzodkiewka, szczypiorek, oliwa z oliwek, sok z cytryny, zioła prowansalskie, pieprz ziołowy). Do picia: szklanka wody wysokozmineralizowanej.

 

O autorze: mgr Mateusz Durbas

Dietetyk Kliniczny | Ekspert żywienia w schorzeniach przewodu pokarmowego i zaburzeniach metabolicznych

 

Dietetyk kliniczny z ponad 10-letnią praktyką zawodową. Specjalizuje się w dietoterapii zaburzeń przewodu pokarmowego (IBS, SIBO, IMO, GERD) oraz chorób metabolicznych. W pracy bazuje wyłącznie na twardych dowodach naukowych (EBM), udowadniając, że skuteczna dieta wspierająca zdrowie może być prosta, smaczna i oparta na produktach z popularnych dyskontów.

 

Dowiedz się więcej o mojej praktyce klinicznej lub umów konsultację dietetyczną online.

 

Ważna informacja: Artykuły opublikowane na blogu mateuszdurbas.pl mają charakter wyłącznie edukacyjny i ogólny. Nie stanowią ze strony autora profesjonalnej porady medycznej ani zindywidualizowanej wskazówki dietetycznej. Przed wprowadzeniem jakichkolwiek zmian w diecie, suplementacji lub stylu życia, które mogą mieć wpływ na Twoje zdrowie i samopoczucie, koniecznie skonsultuj się z lekarzem lub odpowiednim specjalistą.

 

Prawa autorskie: Kopiowanie oraz rozpowszechnianie treści bez zgody autora jest zabronione. Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Mateusz Durbas Dietetyk Kliniczny ©2026.

 

Bibliografia:

1. Popławska K, Rychlik K, Omidi K i wsp.: Tężyczka jako przyczyna utraty przytomności. Pediatria i Medycyna Rodzinna. 2018, 14 (2), p. 213–221.
2. Jarosz M, Rychlik E, Stoś K, Charzewska J. (red.): Normy żywienia dla populacji polskiej. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny. Warszawa 2020.
3. Cormick G, Belizán JM.: Calcium Intake and Health. Nutrients. 2019 Jul 15;11(7):1606.
4. Kynast-Gales S.A., Massey L.K.: Effect of caffeine on circadian excretion of urinary calcium and magnesium. J Am Coll Nutr. 1994 Oct;13(5):467-72.
5. Choi M.K., Kim M.H.: The Association between Coffee Consumption and Bone Status in Young Adult Males according to Calcium Intake Level. Clin Nutr Res. 2016 Jul;5(3):180-9.