Dieta na łojotokowe zapalenie skóry

Łojotokowe zapalenie skóry jest częstą przewlekłą nawracającą chorobą zapalną skóry, która szczególnie dotyka osoby w średnim i starszym w wieku w okresie zimowym na całym świecie [1 - 3]. Szczyt zachorowań występuje w trzech okresach wiekowych, mianowicie w pierwszych trzech miesiącach życia, w okresie dojrzewania oraz w wieku dorosłym z apogeum w przedziale wiekowym 40 – 60 lat [2]. Obserwuje się, że mężczyźni są częściej dotknięci tym schorzeniem, niż kobiety (3,0 % vs. 2,6 %) we wszystkich grupach wiekowych, co wskazuje, że łojotokowe zapalenie skóry może być związane z produkcją hormonów płciowych, takich jak androgeny. Ponadto, wyprysk łojotokowy częściej występuje u pacjentów z obniżoną odpornością oraz zaburzeniami neurologicznymi i chorobami psychicznymi, w tym chorobą Parkinsona, urazowym uszkodzeniem mózgu, padaczką, porażeniem nerwu twarzowego, uszkodzeniem rdzenia kręgowego czy depresją. Chociaż przyczyna łojotokowego zapalenia skóry nie została dotychczas ustalona, aktualne dowody sugerują, że określone czynniki ryzyka mogą predysponować ludzi do wystąpienia łojotokowego zapalenia skóry. Oprócz predyspozycji genetycznych czynniki te obejmują płeć męską, jasny kolor skóry, sezon zimowy, stres emocjonalny oraz dużą liczbę drożdży z rodzaju Malassezia na skórze [2 - 4]. Ponadto, łojotokowe zapalenie skóry cechuje się kilkoma wspólnymi objawami klinicznymi z innymi przewlekłymi chorobami zapalnymi skóry, w szczególności z łuszczycą i atopowym zapaleniem skóry. Wyprysk łojotokowy zazwyczaj występuje na skórze głowy, twarzy, okolicy zausznej i górnej części klatki piersiowej, powodując złuszczanie się naskórka, stan zapalny oraz świąd skóry, a także nierzadko pojawienie się zauważalnego rumienia [2]. W związku z tym, iż standardowe sposoby leczenia łojotokowego zapalenia skóry, takie jak stosowane miejscowo lub doustnie środki przeciwgrzybicze i miejscowo kortykosteroidy, zapewniają chorym co najwyżej tymczasową ulgę, konieczne jest zidentyfikowanie modyfikowalnych czynników stylu życia, które mogą dodatkowo zmniejszyć obciążenie chorobą [1].

 

Sposób odżywiania a łojotokowe zapalenie skóry

Na początku 2019 roku w czasopiśmie Journal of Investigative Dermatology ukazały się wyniki badania przekrojowego z udziałem 4379 osób, z czego 636 (14,5 %) badanych miało zdiagnozowane łojotokowe zapalenie skóry [1]. Celem tego badania było ustalenie czy określone wzorce żywieniowe lub całkowita zdolność antyoksydacyjna są związane z występowaniem łojotokowego zapaleniem skóry. Zespół holenderskich naukowców z Erasmus Medical Center w Rotterdamie zaobserwował, że uczestnicy, których sposób odżywiania charakteryzował się wysokim spożyciem owoców mieli mniejsze o 25 % ryzyko rozwoju łojotokowego zapalenia skóry po uwzględnieniu czynników zakłócających. Ponadto stwierdzono, że dieta zachodnia o wysokiej zawartości czerwonego mięsa i mocno przetworzonej żywności była związana z wyższym, aż o 47 % ryzykiem wystąpienia łojotokowego zapalenia skóry, lecz tylko u kobiet. Nie odnotowano natomiast związku między łojotokowym zapaleniem skóry a zachowaniami żywieniowymi charakteryzującymi się wysoką konsumpcją warzyw lub tłuszczów, jak również nie znaleziono związku między łojotokowym zapaleniem skóry a całkowitym potencjałem antyoksydacyjnym żywności. Chociaż wyniki tego badania ze względu na kilka ograniczeń nie mogą być wykorzystane do przedstawienia dokładnych zaleceń żywieniowych, wydaje się jednak ważne, aby pacjenci z łojotokowym zapaleniem skóry postępowali zgodnie z wytycznymi dotyczącymi spożycia owoców, które zalecają konsumpcję warzyw i owoców jak najczęściej i w jak największej ilości, przy czym co najmniej 400 g na dzień, najlepiej w minimum pięciu porcjach [5]. Spożywanie owoców może zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia łojotokowego zapalenia skóry między innymi poprzez dostarczanie szerokiej gamy witamin, składników mineralnych i innych bioaktywnych związków, takich jak błonnik pokarmowy czy antyoksydanty, które, jak wykazano przyczyniają się do redukcji stanu zapalnego w wielu chorobach [1, 6]. Ponadto owoce zawierają kilka składników odżywczych, które mogą służyć jako dawcy grup metylowych dla wielu reakcji biologicznych, co może zapobiegać szybkiej ekspresji genów odpowiedzialnych za procesy zapalne [1]. Inną możliwą hipotezą, według której spożycie owoców korzystnie wpływa na zdrowie skóry jest obecność w owocach cytrusowych psoralenów, wykazujących działanie zwiększające wrażliwość skóry na promieniowanie ultrafioletowe. Zwiększona wrażliwość skóry na promieniowanie ultrafioletowe może mieć pozytywny wpływ na łojotokowe zapalenie skóry, ponieważ obserwuje się, iż ta przewlekła, nawrotowa dermatoza zapalna występuje znacznie rzadziej w miesiącach letnich [1, 3]. Warto również podkreślić, że dysbioza jelitowa jest powiązana z występowaniem przewlekłych chorób zapalnych skóry, takich jak atopowe zapalenie skóry oraz łuszczyca [6]. W związku tym uważa się, iż korzystny wpływ zwiększonego spożycia owoców na łojotokowe zapalenie skóry może być częściowo spowodowany prebiotycznym działaniem owocowego włókna pokarmowego takiego jak chociażby pektyna, która stymuluje rozwój pożądanej mikrobioty jelitowej, co wiąże się z niższym ogólnoustrojowym stanem zapalnym i lepszą funkcją odpornościową [7]. Co ciekawe, w jeszcze innym tureckim badaniu ankietowym z udziałem 101 osób, w tym 51 pacjentów z łojotokowym zapaleniem skóry nie stwierdzono związku między spożyciem określonych produktów żywnościowych w diecie a nasiloną produkcją sebum oraz zwiększonym ryzykiem rozwoju schorzenia [8].

 

Mikrobiom jelitowy a choroby skóry

W maju obecnego roku w czasopiśmie Australasian Journal of Dermatology  opublikowano pracę przeglądową, w której amerykańscy naukowcy z University of Arizona zauważyli, że łojotokowe zapalenie skóry jest ściśle powiązane z czynnikami dietetycznymi i może być modulowane przez odpowiednią podaż biotyny w diecie oraz/lub stosowanie określonych szczepów bakterii probiotycznych [9]. W fachowym piśmiennictwie z ostatnich lat pojawiły się liczne doniesienia, które wskazują, że zaburzeniom przewodu pokarmowego często towarzyszą dolegliwości skórne, a z kolei mikrobiom jelitowy wydaje się uczestniczyć w patofizjologii wielu chorób zapalnych [10 – 12]. Stale rosnąca liczba dowodów naukowych sugeruje istnienie osi jelitowo-skórnej oraz powiązanie przewlekłych dermatoz zapalnych z niezrównoważonym mikrobiomem jelitowym. Nie ulega wątpliwości, że uznanie roli mikrobioty jelitowej w zachowaniu zdrowia oraz w patogenezie wielu schorzeń przyczyniło się do wzrostu popularności jej modyfikacji. Wiadomo, iż na skład mikrobiomu wpływ wywierają probiotyki, prebiotyki i synbiotyki, które okazały się korzystne w zapobieganiu i/lub wspomaganiu leczenia przewlekłych chorób skóry, w tym trądziku pospolitego, atopowego zapalenia skóry i łuszczycy. Obiecujące wyniki dotychczas przeprowadzonych badań w tej materii, trudno jednak wprowadzić w chwili obecnej do praktyki klinicznej ze względu na niejednorodność zastosowanego protokołu suplementacji w różnych doświadczeniach. Warto zauważyć, że brakuje aktualnie badań, które sugerowałyby potencjalną rolę przyjmowania prebiotyków i/lub określonych szczepów bakterii probiotycznych w profilaktyce, bądź wspomaganiu leczenia łojotokowego zapalenia skóry. W tej intensywnie rozwijającej się dziedzinie nauki przyszłe dobrze zaprojektowane badania powinny poszerzyć naszą wiedzę w zakresie złożonych mechanizmów leżących u podstaw osi jelito – skóra oraz zbadać potencjał terapeutyczny długoterminowej modyfikacji mikrobiomu jelitowego w przypadku pacjentów z przewlekłymi, nawrotowymi dermatozami.

 

Podsumowanie

W świetle aktualnych dowodów naukowych uważa się, że określony sposób odżywiania może wpływać na rozwój i przebieg łojotokowego zapalenia skóry, choć obecne dane są wyraźnie ograniczone. Rezultaty najświeższego badania przekrojowego wykazały, iż dieta o wysokiej zawartości owoców może obniżać ryzyko wystąpienia łojotokowego zapalenia skóry, natomiast dieta zachodnia, bogata w czerwone mięso i produkty mocno przetworzone wiąże się z istotnym wzrostem ryzyka rozwoju choroby.

 

Piśmiennictwo:                                                                                                                   

  1. Sanders M.G.H., Pardo L.M., Ginger R.S., Kiefte-de Jong J.C., Nijsten T.: Association between Diet and Seborrheic Dermatitis: A Cross-Sectional Study. J Invest Dermatol. 2019 Jan;139(1):108-114. doi: 10.1016/j.jid.2018.07.027.
  2. Borda L.J., Wikramanayake T.C.: Seborrheic Dermatitis and Dandruff: A Comprehensive Review. J Clin Investig Dermatol. 2015 Dec;3(2). doi: 10.13188/2373-1044.1000019.
  3. Sanders M.G.H., Pardo L.M., Franco O.H., Ginger R.S., Nijsten T.: Prevalence and determinants of seborrhoeic dermatitis in a middle-aged and elderly population: the Rotterdam Study. Br J Dermatol. 2018 Jan;178(1):148-153. doi: 10.1111/bjd.15908.
  4. Sanders M.G.H., Pardo L.M., Uitterlinden A.G., Smith A.M., Ginger R.S., Nijsten T.: The Genetics of Seborrheic Dermatitis: A Candidate Gene Approach and Pilot Genome-Wide Association Study. J Invest Dermatol. 2018 Apr;138(4):991-993. doi: 10.1016/j.jid.2017.11.020.
  5. Normy żywienia dla populacji Polski, pod red. Mirosława Jarosza. Instytut Żywności i Żywienia, 2017.
  6. Dreher M.L.: Whole Fruits and Fruit Fiber Emerging Health Effects. Nutrients. 2018 Nov 28;10(12). pii: E1833. doi: 10.3390/nu10121833.
  7. Pascal M., Perez-Gordo M., Caballero T., Escribese M.M., Lopez Longo M.N., Luengo O., et al.: Microbiome and Allergic Diseases. Front Immunol. 2018 Jul 17;9:1584. doi: 10.3389/fimmu.2018.01584.
  8. Tamer F.: Relationship between diet and seborrheic dermatitis. Our Dermatol Online. 2018;9(3):261-264. doi: 10.7241/ourd.20183.6.
  9. Maarouf M., Platto J.F., Shi V.Y.: The role of nutrition in inflammatory pilosebaceous disorders: Implication of the skin-gut axis. Australas J Dermatol. 2019 May;60(2):e90-e98. doi: 10.1111/ajd.12909.
  10. Salem I., Ramser A., Isham N., Ghannoum M.A.: The Gut Microbiome as a Major Regulator of the Gut-Skin Axis. Front Microbiol. 2018 Jul 10;9:1459. doi: 10.3389/fmicb.2018.01459.
  11. Szántó M., Dózsa A., Antal D., Szabó K., Kemény L., Bai P.: Targeting the gut-skin axis-Probiotics as new tools for skin disorder management? Exp Dermatol. 2019 Aug 6. doi: 10.1111/exd.14016.
  12. Yu Y., Dunaway S., Champer J., Kim J., Alikhan A.: Changing our microbiome: probiotics in dermatology. Br J Dermatol. 2019 May 3. doi: 10.1111/bjd.18088.

 

Źródło fotografii: pixabay.com

 

Szukasz wsparcia doświadczonego dietetyka klinicznego i/lub sportowego pracującego odpowiedzialnie w oparciu o sprawdzone i rzeczywiście dowiedzione naukowo metody? Koniecznie zapoznaj się z moją ofertą współpracy.

Mateusz Durbas - ZnanyLekarz.pl
powrót do listy

Partnerzy